Độ tan là gì? Công thức tính độ tan và Các yếu tố ảnh hưởng

Độ tan của một chất là một phần kiến thức quan trọng và không thể bỏ qua. Vậy độ tan là gì? Đại lượng này được tính thế nào và có những yếu tố nào ảnh hưởng tới độ tan? Tất cả những thắc mắc đó sẽ được DINHNGHIA.VN giải đáp trong bài viết về độ tan dưới đây.

Mục lục

  • 1 Độ tan là gì? Tiêu chí phân biệt chất tan và chất không tan
  • 2 Công thức tính độ tan và các yếu tổ ảnh hưởng tới độ tan
    • 2.1 Công thức tính độ tan
    • 2.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến độ tan
  • 3 Một số dạng bài tập về độ tan
    • 3.1 Dạng 1: Tính lượng tinh thể ngậm nước cần cho thêm vào dung dịch
    • 3.2 Dạng 2: Tính lượng chất tan cần tách ra hay thêm vào khi thay đổi nhiệt độ

Độ tan là gì? Tiêu chí phân biệt chất tan và chất không tan

Độ tan hay còn có tên gọi khác là độ hòa tan. Vậy độ tan là gì hay độ hòa tan là gì? Độ hòa tan của một chất được hiểu là số gam chất đó tan trong 100g dung môi (thường là nước) để tạo thành một dung dịch bão hòa ở một điều kiện nhiệt độ cho trước.

Vậy độ tan của một chất trong nước là gì? Độ tan của một chất trong nước chính là độ tan của chất đó trong 100g nước ở điều kiện nhiệt độ nhất định. Tuy nhiên, không phải chất nào cũng tan trong nước. Vì thế, người ta đã dựa vào độ tan trong nước của chất đó để xác định đó là chất tan hay không tan. Cụ thể:

  • Nếu 100g nước hòa tan được >10g chất thì đó là chất tan hay còn gọi là chất dễ tan.
  • Nếu 100g nước hòa tan được <1g chất thì đó là chất tan ít.
  • Nếu 100g nước hòa tan được < 0,01g chất tan thì đó là chất không tan.

Vậy chất tan là gì hay chất không tan là gì? Chúng ta đã có câu trả lời cho riêng mình rồi phải không nào?

Tuy nhiên, ta cũng cần phân biệt giữa độ tan và tích số tan. Trong đó, tích số tan của một chất điện li được hiểu là tích giữa số các nồng độ của những ion tự do trong dung dịch bão hòa ở một điều kiện nhiệt độ nhất định với các chỉ số của ion trong phân tử.

độ tan là gì và hình ảnh minh họa

Công thức tính độ tan và các yếu tổ ảnh hưởng tới độ tan

Công thức tính độ tan

Sau khi đã tìm hiểu chất tan là gì, chúng ta hãy cùng tìm hiểu công thức để tính độ tan nhé.

Công thức: (S=frac{m_{ct}}{m_{dm}}cdot 100)

Trong đó:

  • (m_{ct}) là khối lượng chất tan
  • (m_{dm}) là khối lượng dung môi
  • S là độ tan

Độ tan càng lớn thì chất càng dễ tan và ngược lại. Dựa vào công thức tính độ tan, người ta có thể tìm được mối quan hệ giữa độ tan của một chất với nồng độ phần trăm dung dịch bão hoà của chúng ở một mức nhiệt độ xác định.

Công thức được áp dụng như sau: (C=frac{100S}{100 + S})

Các yếu tố ảnh hưởng đến độ tan

Độ tan bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ và áp suất. Cụ thể:

  • Ảnh hưởng của nhiệt độ đến độ tan của chất rắn: trong hầu hết các trường hợp, nhiệt độ sẽ tỉ lệ thuận với độ tan của chất rắn. Tức là nhiệt độ tăng thì độ tan cũng sẽ tăng và ngược lại.
  • Trong khi đó, độ tan của chất khí sẽ phụ thuộc vào nhiệt độ và áp suất. Hai yếu tố trên lại tỉ lệ nghịch với độ tan của chất khí. Khi ta tăng nhiệt độ và áp suất, độ tan của chất khí sẽ giảm.

độ tan là gì và bảng xác định độ tan

Một số dạng bài tập về độ tan

Để hiểu hơn độ tan là gì và công thức tính độ tan, chúng ta hãy cùng tìm hiểu một dạng số bài tập về phần lý thuyết này nhé.

Dạng 1: Tính lượng tinh thể ngậm nước cần cho thêm vào dung dịch

Cách giải:

Trước tiên ta cần dùng định luật bảo toàn khối lượng để tính:

(m_{ddtt}=m_{tt}+m_{ddbd})

Trong đó:

  • (m_{ddtt}) là khối lượng dung dịch tạo thành
  • (m_{tt}) là khối lượng tinh thể
  • (m_{ddbd}) là khối lượng dung dịch ban đầu

Tiếp theo, áp dụng công thức để tính khối lượng chất tan trong dung dịch tạo thành:

(m=m_{ctcttt}+m_{ctctddbd})

Trong đó:

  • (m_{ctcttt}) là khối lượng chất tan có trong tinh thể
  • (m_{ctctddbd}) là khối lượng chất tan có trong dung dịch ban dầu

Với những dạng tính lượng tinh thể ngậm nước này, đề bài thường cho sẵn loại tinh thể cần lấy và dung dịch cho sẵn có chứa cùng loại chất tan.

Dạng 2: Tính lượng chất tan cần tách ra hay thêm vào khi thay đổi nhiệt độ

Cách giải:

  • Tính khối lượng dung môi và chất tan có trong dung dịch dung dịch bão hoà ở nhiệt độ t1)
  • Đặt ẩn số với: a(g) là khối lượng chất tan A tìm sau khi thay đổi nhiệt độ.
  • Tính lượng dung môi và chất tan có trong dung dịch bão hoà  khi ở t2
  • Áp dụng công thức tính độ tan hay C%  trong dung dịch bão hoà để tìm ấn a.

Tuy nhiên, với dạng bài này, nếu được yêu cầu tính lượng tinh thể ngậm nước được tách ra hay phải thêm vào do thay đổi nhiệt độ, ở bước đặt ẩn số, ta phải đặt ẩn số là số mol (n) thay vì số gam.

Vậy là chúng ta đã tìm hiểu xong về độ tan là gì, cũng như công thức tính và dạng một số bài tập về độ tan. Đây là một phần kiến thức quan trọng trong chương trình hóa học. Nếu có bất cứ thắc mắc nào về độ tan của một chất, hãy để lại nhận xét dưới đây, để cùng DINHNGHIA.VN trao đổi và tìm ra đáp án nhé.

Xem thêm >>> Dung dịch là gì? Nồng độ dung dịch là gì? Các đặc tính của dung dịch

Xem thêm >>> Hàn the là gì? Hàn the có những ứng dụng và tác hại gì?

Please follow and like us:
error

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *