Triết học

CHỦ NGHĨA KINH NGHIỆM

Tác giả: Triết học

CHỦ NGHĨA KINH NGHIỆM:

một khuynh hướng trong lí luận nhận thức cho rằng kinh nghiệm cảm tính là nguồn gốc duy nhất của tri thức, coi nội dung của tri thức chỉ là sự miêu tả kinh nghiệm đó. Vì vậy, CNKN rất gần với cảm giác luận. Có hai loại CNKN: CNKN duy tâm [Beckơly (G. Berkelly), Hium (D. Hume), Makhơ (E. Mach), Avênariut (R. Avenarius), Bôcđanôp (A. A. Bogdanov), Raxơn (B. Russell), CNKN lôgic, vv.] cho rằng kinh nghiệm là tổng thể những cảm giác, phủ nhận cơ sở khách quan là hiện thực duy nhất tồn tại; CNKN duy vật [Bêcơn (F. Bacon), Hôpbơ (T. Hobbes), Lôckơ (J. Locke), những nhà duy vật thế kỉ 18 ở Pháp, vv.] cho rằng cơ sở của kinh nghiệm cảm tính là phản ánh sự vật khách quan đó. Đối lập với chủ nghĩa duy lí, CNKN cho rằng hoạt động nhận thức lí tính chỉ là sự kết hợp những tài liệu do kinh nghiệm mang lại và do vậy nhận thức lí tính không mang thêm nội dung gì mới cho tri thức. Những người theo CNKN gặp phải thất bại khi luận chứng rằng quy nạp trên cơ sở kinh nghiệm thuần tuý cũng như lí giải lôgic và toán học chỉ là sự khái quát quy nạp giản đơn kinh nghiệm cảm tính. Chủ nghĩa duy vật biện chứng bác bỏ CNKN duy tâm và thừa nhận rằng CNKN duy vật đúng về căn bản, nhưng nó mắc phải sai lầm là ở chỗ tuyệt đối hoá kinh nghiệm và nhận thức cảm tính, hạ thấp hoặc phủ nhận vai trò của lí luận và của nhận thức lí tính. Trong triết học phương Tây hiện đại, CNKN có ảnh hưởng lớn đến chủ nghĩa thực chứng xã hội học, và chủ nghĩa duy lí phân tích. Xt. Chủ nghĩa duy lí; Chủ nghĩa thực chứng; Chủ nghĩa kinh nghiệm phê phán.

Chia sẻ bạn bè twitter google plus facebook in

Các bài khác về Triết học