Sinh học

QUẾ

Tác giả: Sinh học

QUẾ:

(Cinnamomum sp.), chi thực vật, họ Long não (Lauraceae) gồm các loài cây có tinh dầu thơm được dùng làm dược liệu. Phân bố chủ yếu ở vùng nhiệt đới ẩm. Trồng Q đem lại hiệu quả kinh tế cao. Hiện nay Q là một trong những cây được nhân dân trồng trong vườn rừng. Vỏ Q có 1 - 5% tinh dầu. Trong tinh dầu Q Việt Nam có khoảng 95% anđehyt xinamic tan trong nước. Đông y coi Q là vị thuốc bổ nhiều công dụng. Tây y coi Q là vị thuốc kích thích tuần hoàn, hô hấp, gây co mạch, tăng bài tiết, sát khuẩn.

Quế
1. Cành mang lá, hoa; 2. Hoa; 3. Quả 

Ở Việt Nam thường gặp 10 loài. Trong số đó có các loài phổ biến: Q thanh, Q quan, Q đơn.

1) Q thanh (Cinnamomum loureirii; cg. quế quỳ), loài Q, cây cao 10 - 20 m, cành non có 4 cạnh, dẹt, nhẵn. Lá dài, hình trứng hẹp hai đầu, có 3 gân chạy dọc từ cuống đến đầu lá, mặt dưới có vảy nhỏ, phiến lá dài 12 - 15 cm, rộng 5 cm. Hoa trắng, mọc thành chuỳ ở đầu cành hay kẽ lá. Quả hạch hình trứng dài 1 cm, lúc non màu xanh lục, khi chín màu nâu tím, mặt quả bóng phần cuống ở sát đế có lông. Q thanh mọc thành rừng ở Trịnh Vạn (thuộc huyện Thường Xuân, Thanh Hoá), được coi là loại Q tốt nhất. Ngoài ra còn được trồng, sinh trưởng và phát triển tốt ở Lào Cai, Yên Bái, Quảng Ninh, Nghệ An, Hà Tĩnh... Có thể trồng bằng gieo hạt hay chiết cành, hoặc đào cây non từ rừng về trồng. Sau 5 năm có thể bóc vỏ, nhưng để càng lâu càng tốt (10 - 30 năm trở lên). Bóc vỏ vào tháng 4 - 5 và tháng 9 - 10.

 


Quế thanh
Đoạn cành mang lá, hoa

2) Q quan (Cinnamomum zeylancium), loài Q, cao 20 - 25 m, cành non 4 cạnh, trên cành có nhiều lông ngắn và thưa. Lá mọc đối, dài cứng, hình trái xoan hay thuôn dài, nhẵn bóng, dài 11 - 20 cm, rộng 4 - 6 cm, có 3 - 5 gân, mặt trên có lông măng. Hoa trắng vàng nhạt, mọc thành chuỳ ở kẽ lá hay đầu cành, dài 10 - 12 cm. Quả hình trứng thuôn dài 8 cm, phía cuống có đài tồn tại, chứa một hạt. Được trồng nhiều ở Xri Lanka. Sản phẩm Q quan bán rộng rãi ở các nước trên thế giới. Ở Việt Nam, ít trồng, mọc rải rác ở Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh, Phú Yên, Khánh Hoà, Tây Ninh, Côn Đảo. Dùng làm gia vị.

Quế quan
Đoạn cành mang lá, hoa

3) Q đơn (Cinnamomum cassia; tk. quế bì, quế Trung Quốc), cây cao trung bình 12 - 17 m. Lá mọc so le, dài 12 - 15 cm, rộng 2,5 - 6 cm, có 3 gân nổi rõ ở mặt dưới, cuống lá to, mặt trên có rãnh dài 1,5 - 2 cm. Hoa mọc thành chuỳ ở kẽ những lá phía ngọn. Quả hình trứng, thuôn dài 12 - 13 cm. Được trồng chủ yếu ở Quảng Đông, Quảng Tây (Trung Quốc). Ở Việt Nam, mọc rải rác, chỉ thu hoạch khi cây trồng được 7 năm trở lên.

 


Quế đơn
Đoạn cành mang lá, hoa

Chia sẻ bạn bè twitter google plus facebook in

Các bài khác về Sinh học