Kinh tế học

KHU VỰC CÔNG

Tác giả: Kinh tế học

KHU VỰC CÔNG:

tổng thể các tổ chức (kinh tế, văn hoá, xã hội, hành chính nhà nước, an ninh, quốc phòng, vv.) thuộc sở hữu nhà nước, do nhà nước đầu tư, cấp phát tài chính toàn bộ hay bộ phận quan trọng nhất và do nhà nước trực tiếp tổ chức và quản lí, nhằm tạo ra những sản phẩm vật chất, tinh thần, những dịch vụ công cộng phục vụ đời sống của nhân dân và lợi ích toàn xã hội. Trong bất cứ quốc gia nào, KVC và những hoạt động của KVC cũng chiếm một vị trí rất quan trọng trong đời sống xã hội, đặc biệt là trong lĩnh vực kinh tế - xã hội và trong hệ thống chính trị. KVC gồm hai phạm trù cơ bản: 1) Những tổ chức kinh tế - văn hoá - xã hội do nhà nước thành lập và trực tiếp quản lí, trong đó quan trọng nhất là các tổ chức kinh tế, đặc biệt là các tổ chức sản xuất, kinh doanh thuộc sở hữu toàn dân mà nhà nước là người đại diện sở hữu và người trực tiếp quản lí. 2) Những tổ chức và hoạt động quản lí của nhà nước về các mặt (luật pháp, chính sách, chế độ, kế hoạch, tài chính, lao động, tổ chức...), đối với các tổ chức vô luận là của nhà nước, của tư nhân, hay công - tư liên kết hợp tác kinh doanh. Những tiêu chí để xác định KVC khác với khu vực tư là: chế độ sở hữu công (tiêu chí chính); nguồn vốn chính của nhà nước; nhà nước quản lí theo chế độ trực tiếp quản lí, hoặc chế độ công quản, giao thầu, cho tư nhân tham gia quản lí.

KVC bao gồm: các doanh nghiệp công hoạt động trong các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và dịch vụ, hay doanh nghiệp công tư hợp doanh với người trong nước hoặc người nước ngoài; các tổ chức tài chính tín dụng công, đặc biệt là ngân sách nhà nước và các ngân hàng nhà nước; các tài nguyên đất, nước, kể cả khoáng sản trong lòng đất; các kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội; các cơ sở văn hoá - xã hội công; hệ thống các tổ chức về hoạt động của bộ máy nhà nước (hành chính công, trật tự, trị an, an ninh, quốc phòng...). Những nguyên tắc chủ yếu của tổ chức và hoạt động của KVC và quản lí của nhà nước đối với KVC là: a) Bảo đảm hiệu quả kinh tế - xã hội cao, nhằm giữ vững và phát huy vai trò chủ đạo của KVC trên các lĩnh vực, đặc biệt là trên lĩnh vực kinh tế; b) Ưu tiên phát triển KVC song vẫn bảo đảm sự phát triển và hoạt động hài hoà, hợp tác bình đẳng giữa KVC, khu vực công tư hợp doanh và khu vực tư, cùng phát triển có hiệu quả vì lợi ích chung của toàn xã hội. c) Kết hợp các loại biện pháp quản lí và điều tiết của nhà nước (luật pháp và hành chính, kinh tế và lợi ích vật chất, quan hệ thị trường có quản lí và có định hướng kế hoạch của nhà nước, giáo dục và đạo đức...). d) Đẩy mạnh xã hội hoá và phi tập trung hoá trên cơ sở giữ vững tính tập trung và quyền quản lí thống nhất của nhà nước, của chính phủ theo nguyên tắc tập trung dân chủ và nguyên tắc kết hợp quản lí theo ngành và quản lí theo vùng - lãnh thổ; lôi cuốn và tạo điều kiện cho công dân tham gia vào KVC. đ) Phân biệt tổ chức và hoạt động quản lí nhà nước với tổ chức, hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ công cộng của các tổ chức trong KVC. e) Hiệu quả kinh tế - xã hội là tiêu chí và nguyên tắc quan trọng bậc nhất, cho nên cần phát triển và sắp xếp lại KVC hợp lí, bảo đảm hiệu quả, tránh quan điểm nhà nước bao cấp, ôm đồm, tổ chức KVC cồng kềnh mà ít hiệu quả, thậm chí còn kém hiệu quả hơn cả khu vực tư nhân.

Nhà nước có nhiệm vụ tổ chức và quản lí tốt KVC cũng như khu vực tư, tức là quản lí toàn xã hội; nhưng quản lí KVC có ý nghĩa và yêu cầu đặc biệt quan trọng và có nội dung đặc thù khác với quản lí khu vực tư. Kinh nghiệm nhiều nước trên thế giới đang xem xét lại và cải cách vai trò của nhà nước trong hoàn cảnh chung của sự biến đổi nhanh chóng của thế giới về các mặt kinh tế, chính trị, xã hội... chuyển từ vai trò và phương thức quản lí của nền hành chính công truyền thống sang hành chính phát triển và sang quản lí công, nhà nước đóng một vai trò mới theo một quan niệm đổi mới, tức là quản lí toàn diện và có hiệu quả trên cả ba quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp thống nhất, kết hợp chặt chẽ ba mặt: quyền lực nhà nước, xã hội dân sự và nền kinh tế thị trường. Đó là yêu cầu của thời đại về quản lí nhà nước đối với KVC.

Chia sẻ bạn bè twitter google plus facebook in

Các bài khác về Kinh tế học