Hoá học

BẢNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ HOÁ HỌC

Tác giả: Hoá học

BẢNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ HOÁ HỌC:

(cg. hệ thống tuần hoàn các nguyên tố hoá học), bảng phân loại các nguyên tố hoá học. Năm 1817, nhà bác học Đức Đuêbơrainơ (J. W. Döbereiner; 1780 - 1849) đã xếp các nguyên tố thành từng "bộ ba" có tính chất giống nhau. Năm 1864, nhà hoá học Anh Niulen (J. A. R. Newland; 1838 - 98) xếp một số nguyên tố thành "bộ tám" và nhận thấy tám nguyên tố xếp sau lặp lại tính chất của tám nguyên tố xếp trước. Một số nhà bác học khác chia các nguyên tố thành nhóm kim loại kiềm, nhóm halogen, nhóm oxi - lưu huỳnh, vv. Nhưng tất cả các cách sắp xếp đó chỉ mới thể hiện được mối liên hệ giữa các nguyên tố trong từng nhóm mà chưa tìm ra mối liên quan giữa các nhóm, chưa tìm ra quy luật chung làm cơ sở cho sự sắp xếp tất cả các nguyên tố. Cho đến 1869, nhà hoá học Nga Menđêlêep (D. I.  Mendeleev; 1834 - 1907) mới khám phá ra định luật tuần hoàn (x. Định luật tuần hoàn các nguyên tố) và trên cơ sở đó, xây dựng bảng tuần hoàn. BTHCNTHH đầu tiên do Menđêlêep sắp xếp gồm 63 nguyên tố biết được thời bấy giờ; trong đó, Menđêlêep đã mạnh dạn để chỗ trống cho những nguyên tố chưa tìm thấy và dựa vào định luật của mình, ông đã tiên đoán một cách tài tình nhiều tính chất của một số nguyên tố đó. BTHCNTHH ngày nay với hơn một trăm nguyên tố cơ bản giống với bảng sắp xếp của Menđêlêep. Bảng thông dụng nhất thường được trình bày dưới hai dạng: dạng ngắn và dạng dài; mỗi dạng có một số ưu, nhược điểm riêng nhưng giống nhau về cơ bản. Mỗi ô của bảng dành cho một nguyên tố với một số đặc điểm quan trọng của nguyên tố ấy như tên gọi, kí hiệu, số thứ tự nguyên tố đồng thời cũng là số thứ tự của ô, cấu hình electron của nguyên tử và nguyên tử khối. Bảng dạng dài (xem bảng phụ bản màu) gồm có 7 chu kì đánh số từ 1 đến 7 và 16 nhóm đánh số từ IA và IB đến VIIIA và VIIIB. Mỗi chu kì chiếm một hàng ngang, bắt đầu từ kim loại kiềm và kết thúc bằng khí trơ, ngay trước khí trơ là halogen. Chu kì 1 là chu kì đặc biệt, chỉ có 2 nguyên tố – hiđro (H) và heli (He). Các chu kì 2 và 3 là chu kì bé, mỗi chu kì có 8 nguyên tố. Các chu kì còn lại là chu kì lớn. Các chu kì 4 và 5, mỗi chu kì có 18 nguyên tố. Chu kì 6 có 32 nguyên tố, trong đó ở ô thứ 57 ngoài nguyên tố lantan (La) còn có thêm 14 nguyên tố nữa với số thứ tự từ 58 đến 71. Những nguyên tố này giống với La nên gọi là lantanoit và được xếp riêng ra thành một hàng ngang ở cuối bảng. Chu kì 7 chưa kết thúc (mới biết được 23 nguyên tố) trong đó tương tự chu kì 6 ở ô thứ 89 ngoài nguyên tố actini (Ac) còn có thêm 14 nguyên tố nữa với số thứ tự từ 90 đến 103. Những nguyên tố này giống với Ac nên gọi là actinoit và được xếp riêng thành một hàng ngang ở dưới hàng của các lantanoit. Mỗi nhóm chiếm một cột đứng và gồm những nguyên tố có cấu hình electron giống nhau nên có tính chất giống nhau. Riêng nhóm VIIIB chiếm 3 cột đứng và gồm những nguyên tố có tính chất tương đối giống nhau. Trừ một vài ngoại lệ, những nguyên tố trong hai nhóm A và B của cùng một số thứ tự có mức oxi hoá dương cao nhất như nhau, vì thế mà hai nhóm A và B đó tuy ở hai cột cách xa nhau nhưng được đánh cùng một số thứ tự. Trong bảng dạng ngắn không trình bày ở đây, hai nhóm a và b đó được xếp vào cùng một cột.

Trong chu kì và trong nhóm, tính chất lí hoá của các nguyên tố biến đổi có quy luật phù hợp với sự biến đổi cấu trúc nguyên tử của chúng. Bởi vậy, BTHCNTHH cho chúng ta nhiều hiểu biết về hoá học của các nguyên tố.

Chia sẻ bạn bè twitter google plus facebook in

Các bài khác về Hoá học