Dân tộc

KIẾN TRÚC VIỆT NAM

Tác giả: Dân tộc

KIẾN TRÚC VIỆT NAM:

một bộ phận của nền văn hoá Việt Nam, được phát triển từ khá sớm, mà trong đó có văn hoá xóm làng với việc tạo dựng nhà cửa, nơi ăn chốn ở là một cơ sở vật chất quan trọng. Sử cũ còn ghi "cư dân thời kì này biết phá rừng lập ấp, gác gỗ dựng nhà sàn". Điều kiện thiên nhiên nhiệt đới đã cung cấp nhiều loại vật liệu giúp cho việc tạo dựng nhà cửa được dễ dàng. Các xóm làng thường tập trung tại các nền đất thoải gần nơi có sông hồ, thuận tiện cho sản xuất, sinh hoạt. Những hình ảnh được khắc trên các trống đồng còn lưu truyền giúp cho ta có đôi chút hình ảnh về ngôi nhà lúc sơ khai: nhà sàn trên cọc thấp có mái cong (hình chiếc thuyền) hoặc mái khum (như mai rùa). Vào thế kỉ 3 tCn., cùng với việc hình thành nhà nước Âu Lạc, một toà thành đã được kiến tạo trên cơ sở khai thác địa hình đồi gò và sông nước, được coi là một loại kiến trúc thành quách độc đáo của Việt Nam (thành Cổ Loa). Trong thời Bắc thuộc (thế kỉ 1 - 10), kiến trúc nhà cửa và kiến trúc thành quách vẫn có bước phát triển, đồng thời còn có thêm các loại kiến trúc mộ táng, kiến trúc nhà ở, dinh thự; về mặt tín ngưỡng, từ khoảng thế kỉ 7 trở đi, có thêm kiến trúc tôn giáo (chùa thờ Phật).

Từ thế kỉ 11, cùng với sự phát triển rực rỡ của đất nước vào thời các vua Lý, với một cột mốc quan trọng là việc định đô ở Thăng Long, việc xây dựng một khu thành quy mô lớn và hình thành một khu dân cư làm ăn buôn bán tấp nập, cũng là lúc nghệ thuật KTVN có những bước phát triển mới với nhiều thể loại: thành quách, cung điện, lâu đài, chùa tháp, đền thờ và nhà ở dân gian.

Hoàng thành Thăng Long với phần bên trong là cấm thành dành cho nơi ở và làm việc của vua và gia đình, là một quần thể cung điện lớn với nghệ thuật kiến trúc phong phú. Các công trình tín ngưỡng giữ vai trò rất quan trọng trong lịch sử kiến trúc thời kì này như chùa Giạm (Bắc Ninh) có quy mô rất lớn, chùa Phật Tích (Bắc Ninh), tháp Báo Thiên (Thăng Long), tháp Sùng Thiện Diên Linh, chùa Đọi (Hà Nam). Kiến trúc thời Lý đánh dấu một bước phát triển quan trọng của nghệ thuật KTVN với những đặc trưng: công năng phong phú và tính quần thể cao, cấu trúc công trình và hình thức trang trí giàu biểu cảm, nhưng giản dị và nhẹ nhàng, rất hoà quyện với thiên nhiên nhiệt đới. Sang thời Trần, thời Hồ, thể loại kiến trúc cung, điện, chùa, tháp vẫn được phát triển, đến nay còn lưu giữ được những công trình có giá trị lớn như tháp Bình Sơn (Vĩnh Phúc), chùa và tháp Phổ Minh (Nam Định), chùa Thái Lạc (Hưng Yên), vv. Mặt bằng công trình có hình chữ nhị, chữ tam, chữ đinh (theo dạng chữ Hán) và với các công trình lớn có dạng "nội công ngoại quốc" (bên trong hình chữ công bao bên ngoài là chữ quốc). Vào thời Lê (thế kỉ 16), các loại hình kiến trúc trên phát triển không mạnh mẽ như thời kì trước. Nhưng về kiến trúc dân gian (đặc biệt là các ngôi đình) thì lại có sự phát triển phong phú với nhiều thể loại trang trí với những hình điêu khắc trên các kết cấu gỗ (kèo nhà) mô tả cảnh sinh hoạt dân gian với nhiều bản sắc dân tộc. Sang thế kỉ 18, nghệ thuật kiến trúc đã để lại những kiệt tác là đình làng Đình Bảng (Bắc Ninh), chùa Tây Phương (Hà Tây). Tới thời Nguyễn (thế kỉ 19), một địa bàn xây dựng mới được mở ra ở Miền Trung và đã trở thành một trang sử mới của lịch sử KTVN, đó là kinh thành Huế. Đây là một tổng thể kiến trúc rất phong phú, nhiều công trình còn được lưu giữ nói lên một trình độ nghệ thuật cao từ tổng thể tới chi tiết, được biểu hiện trên các thể loại đền đài, cung điện, vườn cảnh, chùa và lăng mộ. Tới cuối thế kỉ 19 sang đầu thế kỉ 20, do có mối quan hệ với phương Tây, KTVN có bước phát triển với một số ảnh hưởng của kiến trúc Châu Âu, đặc biệt là kiến trúc đô thị (đường phố, quảng trường, vv.) và các loại kiến trúc công cộng quy mô lớn (công sở, viện nghiên cứu, nhà hát, vv.). Từ giữa thế kỉ 20, do bối cảnh xã hội (đất nước bị chia cắt) nên sự phát triển của nghệ thuật KTVN có sự khác nhau ở phía bắc và phía nam, tuy cùng chịu ảnh hưởng của nền kiến trúc hiện đại thế giới. Các công trình tiêu biểu nhất tập trung tại các đô thị lớn như Hội trường Ba Đình, Lăng chủ tịch Hồ Chí Minh, Cung Văn hoá hữu nghị (ở Hà Nội), Hội trường Thống Nhất, Thư viện quốc gia (thành phố Hồ Chí Minh). Sau ngày đất nước thống nhất, KTVN lại có bước phát triển mới ở đủ mọi thể loại: nhà ở, nhà công cộng, nhà công nghiệp, vv.

Chia sẻ bạn bè twitter google plus facebook in

Các bài khác về Dân tộc